ЕСІРТКІ ЖӘНЕ УЫТҚҰМАР ПРЕПАРАТТАР ТУРАЛЫ

Адамның психикалық жағдайына тікелей әсер ететін өсімдіктік және синтетикалық түп негіздегі химиялық қосындылардың бәрін психикалық белсенді заттар деп атау көрсетілген.

Шектен тыс немесе шамадан көп қолдануға құнығуға шарт бойынша олардың жағымды немесе өзгеше психикалық күй тудыратындары итермелейді.

Егер қандай да бір психикалық белсенді заттар адам денсаулығы мен қоғам үшін аса қауіпті болып, мұнда жеткілікті экономикалық шығындар туса, онда есірткілік заттарға бақылау жасау бойынша комитеттің арнайы нормативтік актілерімен ол наркотикалық (есірткілік) зат деп танылады.

Сондықтан есірткі (наркотик) – медициналық қана емес, сонымен қатар құқықтық (юристік) ұғым.

Қайсыбір дәрілік препараттар, алкоголь және никотин, сондай-ақ хош иісті (ароматты) көмірсутектері бар кейбір заттар, заңдылық бойынша есірткілік топқа жатпай және эмоционалдық онды психикалық жағдайға жету үшін тұтынылатын заттар уытқұмарлық бұйымдар деп аталады.

Елімізде есірткілік заттарға мыналар жатады:

- апиын алкалоидтары (морфин, кодеин), жасанды (синтетикалық) опиоидтар (героин, норфин, метадон, промедол);

- кейбір психикалық үдетуші заттар (кокаин және оның өнімдері, фенамин, первитин, эфедрон және басқа амфетамин);

- галлюциногендер немесе психоделихалық заттар: гашиш (анаша, марихуана), ЛСД (лизергин қышқылының диэтиламиді), псилобицин, фенциклидин;

- экстази жаргондық атаумен көбірек белгілі, галлюциногендік әсерлі құрамдас бөлімі бар психистимуляторлар ( психикалық үдетушілер ) –МДМА .

Уытқұмарлық заттар:

- хош иісті ( ароматикалық ) көмірсутектері бар әртүрлі еріткіштер, лактар, желімдер;;

- тыныштандырғыш(седативтік ) немесе ұйқы келтіретін әсері бар медициналық препараттар седуксен, реланиум, радедорм, тазепам, фенобарбитал );

- галлюциногендік әсері (эффекті) бар медициналық препараттар (циклодол, паркопан, тремблекс, кетамин, калипсол ).

Нашақорлық– бұл есірткілік препараттарды тұтыну процесінде дамитын ауыр да емделуі қиын дерт. Оның басты белгісі жағымды психикалық жағдай эйфория немесе нақты ақуалды өзгеріспен қабылдауды тудыратын қандай да болмасын химиялық затқа құнығу болып табылады.

Уытқұмарлық– эйфорияны тудыруға мүмкіндігі бар, бірақ құқықтық тұрғыда есірткілік заттар қатарына жатқызылмаған уытты заттарды тұтынғанда пайда болатын шектен тыс құнығу жағдайы.

Есірткіге қарағанда көптеген уытқұмарлық заттардың адам денсаулығына қауіптілігі аздау екендігін айтқан жөн.

Эйфория-ешбір себепсіз, жеңіл және еркін субъективтік қабылданатын қуаныш, бастан өткізу (бұл ретте есірткілік мастану) жағдайы.

Абстиненттік синдром – ауыр дене дімкәстануларымен (жалпы әлсіздік, қалтырау, ауыру, құсу, дамылсыз іш өту, сілекей ағу және тер шығу), психика және мінез-құлықтағы ауытқулармен (ұйқының бұзылуы, елес, лағу, құрысу жағдайларының пайда болуы) сипатталатын организм қызметінің жалпы бұзылуы.

Абстиненттік синдром есірткіге немесе уытты затқа дене тәуелділігі болғанда препараттарды қабылдауды бірден шұғыл тоқтатқан жағдайда пайда болады.

Оны жеңілдету немесе толық жою тек есірткіні, я болмаса қажетті уытты затты енгізу арқылы арнайы ем жүргізу жолымен жүзеге асырылуы

Серікбай Смағұлдың сайтынан